Kaccāyana-Byākaraṇaṃ · capítulo 2 de 8
Sesato lopaṃ ga si pi
Tras los restantes, ‘ga’ y ‘si’ también se eliden.
- Kaccāyana 220
- Rūpasiddhi 74
- Saddanīti 447
- Nāma-Kappa · Catuttha-Kaṇḍa
Texto y traducción
Leer en el capítulo →220. 74. Sesato lopaṃ ga si pi (447)
Tato niddiṭṭhehi liṅgehi sesato ga si icc ete lopam āpajjante.
Bhoti itthi, sā itthī. Bho daṇḍi, so daṇḍī. Bho sattha, so satthā. Bho rāja, so rājā.
Sesato ti kimatthaṃ? Puriso gacchati.
Ga-sī ti kimatthaṃ? Itthiyā; satthussa.
- Itthi = itthī + si (‘si’ recibe el nombre ‘ga’ (§57); ‘ī’ recibe el nombre ‘pa’ (§59); ‘ī’ se acorta (§245); ‘ga’ se elide (§220)).
- Itthī = itthī + si (‘si’ se elide (§220)).
- Daṇḍi = daṇḍī + si (‘si’ recibe el nombre ‘ga’ (§57); ‘ī’ recibe el nombre ‘jha’ (§58); ‘ī’ se acorta (§245); ‘ga’ se elide (§220)).
- Daṇḍī = daṇḍī + si (‘si’ se elide (§220)).
- Sattha = satthu + si (‘si’ recibe el nombre ‘ga’ (§57); ‘u’ de “satthu” se convierte en ‘ā’ (§244); ‘ā’ se acorta (§246); ‘ga’ se elide (§220)).
- Satthā = satthu + si (‘u’ de “satthu” se convierte en ‘ā’ (§199); ‘si’ se elide (§199)).
- Rāja = rāja + si (‘si’ recibe el nombre ‘ga’ (§57); ‘a’ se convierte en ‘ā’ (§244); ‘ā’ se acorta (§246); ‘ga’ se elide (§220)).
- Rājā = rāja + si (‘si’ se sustituye por ‘ā’ (§189); ‘a’ se elide (§83)).
¿Cuál es la finalidad de decir “tras los restantes”? [Este sutta no se aplica cuando no hay bases restantes, como en:] Puriso gacchati.
¿Cuál es la finalidad de decir “‘ga’ y ‘si’”? [Este sutta no se aplica cuando no siguen ‘ga’ ni ‘si’, como en:] itthiyā; satthussa.
Sin las notas al pie: están en la tarjeta del capítulo.
Borradores
- Clasificación del sutta → borrador
- Análisis según Visuddhāyuṃ → borrador
Preguntar sobre §220
La pregunta se hace desde el análisis según Visuddhāyuṃ (borrador): responde con la fila de este sutta y las fuentes del proyecto. Es para estudiantes inscritos y pide iniciar sesión.
Edición del texto en pāḷi y traducción al español por Bhikkhu Nandisena. Este material puede ser reproducido para uso personal y distribuido de forma gratuita. Copyright © 2026 Instituto de Estudios Buddhistas Hispano (IEBH). Publicado bajo licencia CC BY-NC-ND 4.0 · DOI 10.5281/zenodo.21948010.