Kaccāyana-Byākaraṇaṃ · capítulo 3 de 8
Yo kāreti sa hetu
Ese que hace hacer, ése es “hetu”.
- Kaccāyana 282
- Rūpasiddhi 295
- Saddanīti 550
- Kāraka-Kappa · Chaṭṭha-Kaṇḍa
Texto y traducción
Leer en el capítulo →282. 295. Yo kāreti sa hetu (550)
Yo kattāraṃ kāreti, so hetusañño hoti, kattā ca.
So puriso taṃ purisaṃ kammaṃ kāreti; so puriso tena purisena kammaṃ kāreti; so puriso tassa purisassa kammaṃ kāreti. Evaṃ hāreti, pāṭheti, pāceti, dhāreti.
Hetu icc anena kvattho? Dhātūhi ṇe-ṇaya-ṇāpe-ṇāpayā kāritāni hetvatthe.
- So puriso taṃ purisaṃ kammaṃ kāreti (el hombre hace hacer el trabajo al hombre); so puriso tena purisena kammaṃ kāreti; so puriso tassa purisassa kammaṃ kāreti. (El objeto del causativo puede estar también en la tercera inflexión, “tena purisena”, y en la sexta inflexión, “tassa purisassa”.)
- Así con “hāreti”, hacer llevar; “pāṭheti”, hacer leer; “pāceti”, hacer cocinar; “dhāreti”, sostener.
¿Cuál es la utilidad del nombre “hetu” (causa)? Para el uso del nombre “hetu” en el sutta “Dhātūhi ṇe-ṇaya-ṇāpe-ṇāpayā kāritāni hetvatthe” (§438). Tras las raíces, los causativos ‘ṇe’, ‘ṇaya’, ‘ṇāpe’ y ‘ṇāpaya’ [se emplean] en el significado de causa.
Sin las notas al pie: están en la tarjeta del capítulo.
Dónde se cita
- Usos de las inflexiones borrador Kacc. §282
Borradores
- Clasificación del sutta → borrador
- Análisis según Visuddhāyuṃ → borrador
Preguntar sobre §282
La pregunta se hace desde el análisis según Visuddhāyuṃ (borrador): responde con la fila de este sutta y las fuentes del proyecto. Es para estudiantes inscritos y pide iniciar sesión.
Edición del texto en pāḷi y traducción al español por Bhikkhu Nandisena. Este material puede ser reproducido para uso personal y distribuido de forma gratuita. Copyright © 2026 Instituto de Estudios Buddhistas Hispano (IEBH). Publicado bajo licencia CC BY-NC-ND 4.0 · DOI 10.5281/zenodo.21948010.