Gramáticas Pāḷi
EN

Kaccāyana-Byākaraṇaṃ · capítulo 2 de 8

§67

No ca dvādito naṃmhi

Y cuando [sigue] ‘naṃ’, después de “dvi” y otros, [se inserta] ‘n’.

Texto y traducción

Leer en el capítulo →

67. 229. No ca dvādito naṃmhi (214)

[No + ca + dvi-ādito + naṃmhi = 4 voces]

Dvi icc evamādito saṅkhyāto nakārāgamo hoti naṃmhi vibhattimhi.

Dvinnaṃ, tinnaṃ, catunnaṃ, pañcannaṃ, channaṃ, sattannaṃ, aṭṭhannaṃ, navannaṃ, dasannaṃ.

Dvādito ti kimatthaṃ? Sahassānaṃ.

Naṃmhi ti kimatthaṃ? Dvīsu, tīsu.

Caggahaṇena ssañ c’ āgamo hoti. Catassannaṃ itthīnaṃ; tissannaṃ vedanānaṃ.

Y cuando [sigue] ‘naṃ’, después de “dvi” y otros, [se inserta] ‘n’.
Después de los numerales “dvi” (dos) y otros, se inserta la letra ‘n’ cuando sigue la inflexión ‘naṃ’.
  1. Dvinnaṃ (de dos) = dvi + naṃ (por este sutta se inserta ‘n’).
  2. Tinnaṃ (de tres), catunnaṃ (de cuatro), pañcannaṃ (de cinco), channaṃ (de seis), sattannaṃ (de siete), aṭṭhannaṃ (de ocho), navannaṃ (de nueve), dasannaṃ (de diez). El procedimiento de formación de estos numerales es similar al anterior.

¿Cuál es la finalidad de decir “‘dvi’ y otros”? [Este sutta no se aplica a números mayores como] sahassānaṃ (de miles).

¿Cuál es la finalidad de decir “cuando sigue ‘naṃ’”? [Este sutta no se aplica cuando no sigue ‘naṃ’, como en] dvīsu (en dos), tīsu (en tres).

Y por la inclusión de “ca”, también se inserta ‘ssa’.

  1. Catassannaṃ = catu + naṃ (‘u’ de “catu” (§404) se sustituye por ‘a’; por “ca” de este sutta se inserta ‘ssa’). Catassannaṃ itthīnaṃ (de cuatro mujeres).
  2. Tissannaṃ = ti + naṃ (por “ca” de este sutta se inserta ‘ssa’). Tissannaṃ vedanānaṃ (de tres sensaciones).

Sin las notas al pie: están en la tarjeta del capítulo.

Borradores

Preguntar sobre §67

La pregunta se hace desde el análisis según Visuddhāyuṃ (borrador): responde con la fila de este sutta y las fuentes del proyecto. Es para estudiantes inscritos y pide iniciar sesión.

Preguntar sobre §67 →

Edición del texto en pāḷi y traducción al español por Bhikkhu Nandisena. Este material puede ser reproducido para uso personal y distribuido de forma gratuita. Copyright © 2026 Instituto de Estudios Buddhistas Hispano (IEBH). Publicado bajo licencia CC BY-NC-ND 4.0 · DOI 10.5281/zenodo.21948010.