Kaccāyana-Byākaraṇaṃ · capítulo 5 de 8
Jātādīnam im’-iyā ca
Y [hay] ‘ima’ e ‘iya’ [en el significado] de “jāta” (nacido), etc.
- Kaccāyana 353
- Rūpasiddhi 378
- Saddanīti 767
- Taddhita-Kappa · Aṭṭhama-Kaṇḍa
Texto y traducción
Leer en el capítulo →353. 378. Jātādīnam im’-iyā ca (767)
Jāta icc evamādīnam atthe ima-iyapaccayā honti.
Pacchā jāto pacchimo (D. i, 225). Evaṃ antimo (Khu. iv, 4), majjhimo (D. i, 225), purimo (D. i, 225), uparimo (Khu. iv, 4), heṭṭhimo (Khu. ix, 120), gopphimo (VinA. ii, 202), bodhisattajātiyā jāto bodhisattajātiyo. Evaṃ assajātiyo, hatthijātiyo, manussajātiyo.
Ādiggahaṇena niyuttatthādito pi tadassatthādito pi ima iya ika icc ete paccayā honti. Ante niyutto antimo. Evaṃ antiyo, antiko.
Putto assa atthi, tasmiṃ vā vijjatī ti puttimo. Evaṃ puttiyo, puttiko; kappimo, kappiyo (Khu. vii, 261), kappiko.
Caggahaṇena kiyapaccayo hoti niyuttatthe. Jātiyaṃ niyutto jātikiyo, andhe niyutto andhakiyo, jātiyā andho jaccandho (D. ii, 262), jaccandhe niyutto jaccandhakiyo.
- Pacchā jāto: pacchimo (nacido después: último).
Así:
- Ante jāto: antimo (nacido al final: último).
- Majjhe jāto: majjhimo (nacido en el medio: mediano).
- Pure jāto: purimo (nacido antes: primero).
- Upari jāto: uparimo (nacido arriba).
- Heṭṭhā jāto: heṭṭhimo (nacido abajo).
- Gupphe jāto: gopphimo (nacido en el tobillo).
- Bodhisattajātiyā jāto: bodhisattajātiyo (nacido en el linaje de los Bodhisattas). Así: assajātiyā jāto: assajātiyo (nacido en la especie de los caballos), hatthijātiyā jāto: hatthijātiyo (nacido en la especie de los elefantes), manussajātiyā jāto: manussajātiyo (nacido en la especie humana).
Al tomar ‘ādi’, también tras [palabras con] el significado de “dedicado a” (niyutta) y otros, y tras [palabras con] el significado de “hay esto de él” (tad assa) y otros, hay los sufijos ‘ima’, ‘iya’ e ‘ika’.
- Ante niyutto antimo (dedicado al final). Así: antiyo, antiko.
- Putto assa atthi, tasmiṃ vā vijjatī ti puttimo (hay un hijo de ese, o existe en ese [un hijo]: uno que tiene hijos). Así: puttiyo, puttiko; kappo assa atthi, tasmiṃ vā vijjatī ti kappimo, kappiyo, kappiko (hay un pensamiento de ese, o existe en ese [un pensamiento]: uno que tiene pensamientos).
Al tomar “ca”, hay el sufijo ‘kiya’ en el significado de “dedicado a”.
- Jātiyaṃ niyutto: jātikiyo (dedicado al nacimiento).
- Andhe niyutto: andhakiyo (dedicado a la ceguera).
- Jātiyā andho: jaccandho (ciego de nacimiento).
- Jaccandhe niyutto: jaccandhakiyo (dedicado al [estado del] ciego de nacimiento).
Sin las notas al pie: están en la tarjeta del capítulo.
Borradores
- Clasificación del sutta → borrador
- Análisis según Visuddhāyuṃ → borrador
Preguntar sobre §353
La pregunta se hace desde el análisis según Visuddhāyuṃ (borrador): responde con la fila de este sutta y las fuentes del proyecto. Es para estudiantes inscritos y pide iniciar sesión.
Edición del texto en pāḷi y traducción al español por Bhikkhu Nandisena. Este material puede ser reproducido para uso personal y distribuido de forma gratuita. Copyright © 2026 Instituto de Estudios Buddhistas Hispano (IEBH). Publicado bajo licencia CC BY-NC-ND 4.0 · DOI 10.5281/zenodo.21948010.